130 urte biziak salbatzen eta, orain, hutsegite diagnostikoak % 90eraino murrizten dituen teknologia mediko aurreratuaren bidez

06.11.2025

Erradiologiaren Munduko Eguna azaroaren 8an ospatzen da urtero, 2012. urtetik. Egun hori Europako Erradiologia Sozietateak (ESR), Ipar Amerikako Erradiologia Sozietateak (RSNA) eta Amerikako Erradiologia Elkargoak (ACR) aukeratu zuten, nazioarteko beste erakunde batzuen artean, eta ez zen kasualitatez aukeratu, Wilhelm Conrad Röntgenek 1895eko azaroaren 8an X izpiak aurkitu izana oroitarazten baitu; izan ere, aurkikuntzak medikuntza modernoa goitik behera aldatu zuen, giza gorputzaren barrualdea kirurgiaren beharrik gabe ikustea ahalbidetu baitzuen.

Gaur egun, diagnostiko medikoen % 85 inguru txosten erradiologikoetan oinarritzen da, eta horrek erakusten du espezialitate horren garrantzia, ia eremu mediko eta kirurgiko guztiak hartzen baititu. Duela 130 urte aurkitu zenetik, erradiologiak bilakaera esponentziala izan du, eta gero eta teknologia sofistikatuagoak erabiltzea ahalbidetu du, zeinen bidez diagnostiko zehatzagoak eta hain inbaditzaileak ez diren tratamenduak egiten diren.

Erradiodiagnostiko-motak eta aplikazioak

Erradiologia modernoak hainbat tresna teknologiko erabiltzen ditu giza gorputzaren irudi zehatzak lortzeko. Hauek dira teknikarik erabilienak: erradiografia arrunta, zeinak barneko egiturak (hezurrak edo birikak) bistaratzeko X izpiak erabiltzen dituen; ordenagailu bidezko tomografia axiala (OTA), X izpien hainbat irudi konbinatzen dituena 2D edo 3Dn irudikapen zehatzak sortzeko; erresonantzia magnetikoa (RMN), zeinak organo eta ehunen bereizmen handiko irudiak sortzeko eremu magnetikoak eta irrati-uhinak erabiltzen dituen; ekografia, zeina organo bigunak eta haurdunaldiak aztertzeko ultrasoinuez baliatzen den; eta medikuntza nuklearra, zenbait organoren funtzionamendua ebaluatzeko material erradioaktiboak erabiltzen dituena.

Erradiografia ohikoenak toraxekoak dira; funtsezkoak, pneumoniak, pleurako isuriak, biriketako noduluak eta gaixotasun kardiobaskularrak detektatzeko; eta gorputz-adarretakoak, batez ere belaun, orkatil, eskumutur eta eskuetakoak, hausturak, lokadurak eta giltzaduren lesioak identifikatzeko erabiltzen direnak. Teknika horien bidez aurkitu diren patologiarik ohikoenak hezur-hausturak, lotailuen hausturak, tumoreak, infekzioak, biriketako gaixotasunak eta eritasun kardiobaskularrak dira, eta, gainera, zauri txikiko kirurgiak gidatzea ahalbidetzen dute, hala nola biopsiak, drainadurak edo kateterrak jartzea.

Segurtasun erradiologikoa eta dosiaren kontrola

Erradiologian, pazientea erradiazio ionizatzailetik babestea da kezka nagusietako bat. Europako indarreko araudiaren arabera, jendearentzako dosien urteko muga miliSievert (mSv) 1ekoa da, baina muga horrek ez du barne hartzen miaketa mediko diagnostiko edo terapeutikoetan jasotako erradiazioa. Gonzalo Solís sendagileak, IMQ Zorrotzaurre Klinikako Irudi bidezko Diagnostiko Zerbitzuaren arduradunak, azaldu duenez, “gure bizitzan zehar jasotzen dugun erradiazio guztiaren % 34 gizakiak sortzen du, eta % 34 horretatik, % 31 miaketa medikoei dagokie; beraz, oso funtsezkoa da pazienteei arriskua minimizatzeko neurriak garatzen direla bermatzea”.

Paziente bakoitzak jasotzen duen dosia kontrolatzeko, IMQ zentroek erregistratzeko eta monitorizatzeko sistema aurreratuak dituzte, eta horiek informazio guztia pazientearen historia erradiologiko integratuan gordetzen dute. Gainera, teknologia digital modernoak teknika tradizionalek baino erradiazio-dosi nabarmen txikiagoak dituzten kalitate handiko irudiak lortzeko aukera ematen du.

IMQren Euskadiko erradiodiagnostiko-sarea

IMQ-k zentro propio eta itunduen sare handia du, eta zentro horiek bermatzen dute Euskadin azken belaunaldiko erradiodiagnostiko-zerbitzuak eskuragarri egon daitezen. Zentro horietan itxaronaldiak oso laburrak dira, eta ordutegi jarraitua dute astelehenetik ostiralera. Halaber, X izpien probak aurretiko hitzordurik gabe ere egiten dira, eta horrek pazienteei malgutasuna eta erosotasuna bermatzen dizkie.

IMQ Zorrotzaurre Klinikak, era berean, bikaintasun erradiodiagnostikoa du; izan ere, eguneko 24 orduetan eta urteko 365 egunetan ematen du zerbitzua. Unitateak azken belaunaldiko teknologia du, baliabide hauetaz baliatzen dena: detektagailu anitzeko ordenagailu bidezko tomografiako bi ekipamendu (bata 64 ebakikoa eta bestea 20koa), goi eremuko erresonantzia magnetikoko bi ekipamendu, Selenia Dimensions 3D tomosintesidun mamografo digital bat, gama handiko hainbat ekografo, zuzeneko erradiologia digitaleko gelak eta erradiologia interbentzionistarako hemodinamikako gela bat.

IMQ Zorrotzaurrek beste aurrerapauso bat eman du bikaintasun diagnostikoa lortzeko, eta Larrialdietako Zerbitzuan adimen artifizialean oinarritutako tresna berritzaile bat txertatu du. Teknologia horrek bat-bateko "bigarren iritzi" automatikoa ematen du toraxeko eta gorputz-adarretako irudi erradiologikoei buruz, eta hausturak, lokadurak, pleurako isuriak, biriketako noduluak eta beste patologia batzuk detektatzen ditu % 90,2ko sentikortasunarekin eta % 95,6ko balio prediktibo negatiboarekin. Sistemak balizko akats diagnostikoak % 90eraino murrizteko aukera ematen du, eta erabaki klinikoak hartzeko prozesua arintzen du eta kasu larriak lehenesten ditu, irudiak automatikoki lesiorik dagoen edo ez dagoen arabera sailkatzen dituelako.

IMQ Zorrotzaurreko Irudi bidezko Diagnostiko Zerbitzuak kalitate-ziurtagiri gorenak ditu, Joint Commission Internacional erakundearen ziurtagiria eta UNE-EN ISO 9001-2008 araua barne. 2017an, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren Erradiodiagnostiko Laguntza Unitatearen Kalitatea Bermatzeko Programaren ebaluazioan "Bikain" kategoria gorena lortu zuen klinikak, eta aintzatespen hori lortu duen zentro bakarra da. Halaber, zorion berezia jaso zuen talde osoaren inplikazioagatik.

Solís sendagileak azaldu duenez, “punta-puntako teknologia izatea funtsezkoa da asistentzia-kalitateko estandar gorenak bermatzeko”. Horren harira, IMQ-k etengabeko modernizazioarekin duen konpromisoa berretsi du, eta asegurudunen eskura jartzen du gaur egungo medikuntza-teknologiaren onena, erradiologoen giza esperientzia eta adimen artifizialak emandako analisi automatizatua uztartuta, diagnostiko zehatzagoak eta asistentzia-prozesuan erabateko konfiantza emateko.