Bizkarra eta lepoa, Euskadiko min nagusiak
04.09.2025
-
Fisioterapiaren Mundu Egunean, arretagunea argia da: fisioterapia eta jarduera fisikoa, zahartze osasungarria izateko, arreta berezia jartzen zaiola hauskortasuna eta erorketak prebenitzeari, zutabe horiek zentzu berezia hartzen baitute bizitzak gero eta luzeagoak diren gizartean.
-
Testuinguru horretan, eta IMQren jardun klinikoaren arabera, “eroriko edo ebakuntza baten ondoren errehabilitazioa garaiz hasteak errekuperazioa laburtzen du eta zurruntasuna, atxikidurak eta mina murrizten ditu, eta, ondorioz, eguneroko bizitzara itzultzea errazten du”.
-
Euskadin, bizkarreko eta lepoko minak biltzen ditu kontsulta gehien, emakumeen artean prebalentziarik handiena du eta adindu ahala areagotu egiten da. Horrek indartu egiten ditu mugikortasunari eta independentziari eusteko ariketa terapeutikoko eta autozaintzan hezteko programak.
Irailaren 8an Fisioterapiaren Mundu Eguna ospatzen da. Lanbidearen osasun- eta gizarte-balioa mundu osoan ikusarazteko ezarri zen, 1951n World Physiotherapy sortu zenetik. 2025ean, leloak fisioterapiak eta jarduera fisikoak zahartze osasungarrian duten zeregina azpimarratzen du, eta arreta berezia jartzen du hauskortasuna eta erorikoak prebenitzeko, agindutako ariketaren, indarraren, orekaren eta koordinazioaren bidez.
Inoiz ez da berandu indarra entrenatzen hasteko eta gaitasun funtzionalari eta independentziari eusteko hauskortasuna eta sarkopenia saihesteko edo murrizteko. Horretarako, bizitzak gero eta luzeagoak diren gizartean, beharrezkoa da programa seguruak eta progresiboak bultzatzea, fisioterapeutek zuzenduta, bizitzako etapa guztietan.
Baina, zer errehabilitatzen dugu gehien Euskadin? Azken Euskadiko Osasun Inkestaren arabera, mina eta ondoeza dira, antsietate eta depresioarekin eta mugikortasun-arazoekin batera, bizi-kalitatea gehien gaizkitzen duten faktoreak; emakumeen artean dute prebalentziarik handiena eta adindu ahala gora egiten dute. Arazo kronikoen artean, bizkarraldeko mina nabarmentzen da bereziki emakumeen artean, eta, ondoren, artrosia, kolesterol altua eta lepoko mina. Gizonen artean, hipertentsioa eta kolesterola, eta bizkarreko mina dago sintoma muskulueskeletikoen zerrendaren buruan.
Berri ona da errehabilitazio goiztiar batek, esku-hartze azkar batek, pronostikoa alda dezaketela. “Zenbat eta beranduago hasi errehabilitazio-prozesua, orduan eta okerrago pazientearentzat”, gogorarazi digu IMQ Deustuko Errehabilitazio Zentroko fisioterapeuta Jon Achóteguik; hala, azpimarratu du laster hasteak errekuperazio-denborak laburtzen dituela eta istripu edo kirurgia baten ondoren zurruntasuna, atxikidurak eta min subjektiboa murrizten dituela.
“Traumatologiaren, errehabilitazioko medikuntzaren eta fisioterapiaren arteko plangintza koordinatuak aukera ematen du egoera klinikoak ahalbidetzen duenean hasteko, eta, are gehiago, hautatutako kasuetan josturak kendu aurretik modu partzialean lan egiteko, jarduerarik eza kaltegarria saihestuta” azaldu du IMQ-ko espezialistak.
Errehabilitazioa atzeratzeak tratamendu orokorra luzatu eta mina kronifikatu ohi du, eta eragina du funtzionaltasunean, gogo-aldartean eta zainketen zaman, bereziki adineko pertsonengan edo kirurgia konplexuen ondoren. Horren jakitun izanda, IMQ-k, Euskadiko osasun-aseguratzaile nagusiak, errehabilitazio-zentroak, programak, zerbitzuak eta tailerrak abiarazi ditu EAEko hiru probintzietan. Izan ere, egoki prestatutako eta azken teknologia eskura duten profesionalak izateak aukera ematen du tratamenduak irizpide klinikoen eta helburu funtzionalen arabera ebaluatu, bideratu eta doitzeko.
Halaber, adimen artifizial bidezko konponbide digitalek errehabilitazioa hasteko edo osatzeko aukera ona ematen dute egunotan. Euskal aseguratzaileak eskaintzen duen, programak adibidez, 50 aldagai baino gehiagoren ebaluazioa, preskripzio pertsonalizatua eta etengabeko doikuntzak gehitzen ditu saio bakoitzaren ondoren, eta, horrela, atxikipena eta emaitzak segurtasunez bultzatzen ditu. “IMQ errehabilitazio-zentroetan tresna hori erabiltzen dugu gure pazienteen saioak ariketa gehiagorekin osatzeko eta, horrela, errehabilitazio azkarragoa eta eraginkorragoa lortzeko”.
Eta, azkenik, errehabilitazioa ezin bada egin ez zentro batean, ez kontsulta batean, ez online, baude Errekuperazio Funtzionaleko Unitateak (EFUF), zeinek hasiera goiztiarrarekin eta diziplina anitzeko taldeekin lan egiten duten iktusaren, ospitaleko egonaldi luzeen edo aldakako hausturen ondoren autonomia berreskuratzeko, fisioterapia, terapia okupazionala, laguntza geriatrikoa, nutrizio-jarraipena eta banakako planaren araberako arreta psikologikoa batera baliatuta.
Programek, hala nola IMQ Igurco egoitzetakoek, besteak beste, hauek barne hartzen dituzte: atzerapenak eta mina saihesteko artikulazio-mugikortasuna, masa eta indarra handitzeko pixkanaka indartzeko, laguntza tekniko egokituen bidez ibilera eta oreka berreztea, eta eguneroko bizitzako jarduerak familia zaintzailearekin batera testuinguru errealetan entrenatzea.
Horiei ekiteak hainbat konplikazio murrizten ditu, hala nola espastikotasuna, sorbalda-esku sindromea, desnutrizioa edo deliriuma, susperraldia laburtzen du eta independentzia funtzionala hobetzen du, hala nola Barthel indizeetan onura esanguratsuak dituzten barne-ebidentziak lortuta.
