Tratamendu biologikoek aro berri bat zabaldu dute lupusek eragindako forma larriak dituzten pazienteentzat

08.05.2025

Gaur-gaurkoz lupusak behin betiko sendabiderik ez badu ere, azken urteotan aurrerapen handiak egin dira tratamenduan, sendagai espezifikoagoak agertu direlako. Tratamendu biologikoak dira horiek, eta gaixotasuna eragiten duten immunitate-sistemaren mekanismoetan eragiten dute gehien.  

«Tratamendu horiei esker», azaldu du José Ángel Arzuaga sendagileak, IMQ-ko Barne Medikuntzako espezialistak, «lupusa duten pertsona asko, bereziki forma larrienak eta ohiko tratamenduekiko erresistenteak diren formek erasandakoak, agerraldiak murriztea, bizi-kalitatea hobetzea eta kortikoideak –albo-ondorio handiak izan baititzakete– luzaroan erabiltzea saihestea lortzen ari dira».

Espainian eskuragarri dauden botikak sintomak kontrolatzen laguntzen ari dira, modu eraginkorragoan eta konplikazio gutxiagorekin, hala nola artikulazioetako mina, larruazaleko lesioak, giltzurrunetako eta beste organo nagusi batzuetako erasana.

Aurrerapen horiei esker, «ikuspegi pertsonalizatuagoa ematen zaio paziente bakoitzari, sintomak, adina, eragindako organoak eta bizimodua kontuan hartuta. Gainera, ohiko tratamenduei ondo erantzuten ez zieten pertsonei itxaropen berriak ematen ari zaizkie».

Lau mila pertsonak baino gehiagok dute lupusa Euskadin

Lupusaren Mundu Egunean –maiatzaren 10a–, IMQ-ko barne-medikuntzako sendagileak gogorarazi duenez, Euskadin, urtero, 44 pertsona ingururi diagnostikatzen zaie lupusa; batez ere emakume gazteei eragiten dien gaixotasun autoimmunea da, ez du behin betiko sendabiderik eta tratamendu kronikoa behar du. 4.200 pertsona inguruk pairatzen dute gaixotasuna Euskadin.

Tratamendu farmakologikoak ez ezik, Arzuaga doktoreak neurri prebentiboen garrantzia ere gogorarazi du, hala nola eguzkitik behar bezala babestea, ariketa fisikoa neurriz egitea eta dieta orekatua izatea. Era berean, tabakoa saihesteak eta hezurren osasuna zaintzeak –D bitamina eta kaltzioko gehigarriekin– duten garrantzia azpimarratu du.

Amatasunari dagokionez, duela urte batzuetara arte ez zen gomendatzen ama izatea, baina gaur egun posible da haurduntza behar bezala planifikatzen bada. «Lupusa duten emakumeak diziplina anitzeko ikuskapenarekin gera daitezke haurdun, baldin eta kontraindikazio medikorik ez badago», argitu du espezialistak. «Gertutik jarraitzen bada eta tratamendu egokiarekin, lupusa diagnostikatu zaien pazienteen % 90ek baino gehiagok bizitza ia normala izan dezakete», zehaztu du.

Lupusa gaixotasun autoimmune konplexua da, eta hainbat modutan ager daiteke, motaren eta pairatzen duen pertsonaren arabera. Zenbait lupus mota daude. Ohikoena lupus eritematoso sistemikoa da, eta gorputzeko hainbat organo eta ehuni eragin diezaieke, hala nola larruazalari, artikulazioei, giltzurrunei edo nerbio-sistemari. Larruazaleko lupusa ere badago, batez ere larruazalari eragiten diona; medikamentuek eragindako lupusa, farmako batzuekiko erreakzio gisa agertzen dena eta haiek hartzeari uztean desagertu egiten dena; eta jaioberrien lupusa, lupusa edo antigorputz jakin batzuk dituzten amen haurtxo batzuetan gertatzen dena, baina hori ez da oso ohikoa.

Lupusak sintoma asko eta askotarikoak izan ditzake, pertsonen arabera. «Pazienteen % 80-90ek nekea, gogo-aldartearen aldaketak, pisu-galera edo sukarra dituzte. Gainera, gehienek ( % 80 eta % 95 artean) mina eta hantura dituzte artikulazioetan. Bestalde,% 55-60 artekoek, tximeleta-hegalen formako eritema malarra dute (sudurraren inguruko dermatitisa), eta hori “lupus” terminoaren jatorriarekin lotzen da (“otsoa”, latinez). % 28tik 42ra artekoek giltzurrun-eragina dute; % 24tik % 34ra artekoek, Raynaud fenomenoa (hatzen zurbiltasuna eta “ubeltzea”); eta % 36tik % 55era artekoek, serositisa (gorputzeko ehun serosoen hantura –hala  nola pleura, perikardioa eta peritoneoa–)», zehaztu du Arzuaga doktoreak.

Lupusa diagnostikatzeko erabiltzen diren tresnetariko batzuk hauek dira: «historia klinikoa, miaketa fisikoa, odol-analisiak (antigorputz antinuklearrak, ANA, funtsezko markatzaile gisa), larruazalaren biopsia eta giltzurruneko edo beste organo batzuetako biopsiak». Lupus kasuetan, ez dago proba bakarra bereizgarri bat lortzeko, beste gaixotasun askoren sintoma berdinak baititu, eta, hortaz, diagnostikoa zaila eta luzea izaten da batzuetan.

Pazienteen elkarteen funtsezko zeregina

Euskadin, lupusa duten pertsonak ez daude bakarrik. Adeles Araba, Adeles Gipuzkoa, Adeles Bizkaia elkarteek edo, federazio-mailan, Espainiako Lupus Federazioa federazioak buru-belarri lan egiten dute, egunez egun, eta laguntza emozionala, informazio  fidagarria, taldeko jarduerak ematen dituzte, eta diagnostiko eta tratamendu prozesuan  gaixoen ondoan egoten dira.

Erakundeok funtsezko orientazio-iturria dira bai diagnostikatu berri zaien pazienteentzat, bai aspaldidanik gaixotasunarekin bizi direnentzat. Era berean, ezinbesteko lana egiten dute pazienteen eskubideen defentsan eta gizartea gaixotasunarekiko sentikor bihurtzen, zeren eta, patologia hori askotan ikusezina bada ere, pertsoen eguneroko bizitzan eragin sakona baitu.