Euskadiko biztanleen % 14k belaunetako arazoak ditu

30.09.2026

Oro har, gure inguruan, belaunetako arazoek biztanleriaren % 14 ingururi eragiten diotela kalkulatzen da. Adituen arabera, ehuneko horrek gora egiten du bi faktorerengatik: «alde batetik, herritarrek gero eta ariketa gehiago egiten dutelako, urte gehiagoz eta intentsitate handiagoarekin, eta, horrela, lesionatzeko probabilitatea handitu egiten da; eta, bestetik, bizi-itxaropena luzatzeak belaunean endekapen-gaixotasunak, esaterako artrosia, areagotzen direla adierazi du, hala nola artrosia», azaldu du Euskadiko ospitale pribatu nagusia den IMQ Zorrotzaurre Klinikako traumatologo Íñigo Martín Egañak.

Belaunetako arazo traumatologiko nagusiak hauek dira: lesio traumatikoak (kirolekoak barne) eta denborarekin agertzen diren endekapen-arazoak (askotan, aurrekoek eragindakoak). Prebentzioaren ikuspegitik, «belaunetako lesio guztiak ezin dira saihestu, baina arriskua murriztu daiteke, edo arriskua agertzea atzeratu, kasu batzuetan, hauetan eraginda: indarrean, pisuan, kirol-teknikan edo lan egiteko moduan, jasotzen diren zametan eta bizi-ohituretan. Oro har, hauek dira bost prebentzio-ardatzak: indar muskularra, pisu egokia, entrenamenduaren progresioa, teknika egokia eta minik egonez gero, arreta goiztiarra», adierazi du espezialistak.

Jarraian, IMQ-ko traumatologoak belaunetako arazo eta lesio nagusietako batzuk azalduko ditu, eta horiek prebenitzeko hainbat aholku emango:

Belaunetako lesio eta arazo nagusiak

• Belaunetako artrosia. Arazo ohikoenetako bat da, batez ere, adin jakin batzuetatik aurrera. Kartilagoaren higadurak mina, zurruntasuna eta mugikortasunaren galera progresiboa eragiten ditu. Kasu aurreratuenetan, belauneko protesia erabili behar izaten da. Ezin da beti prebenitu, eragina baitute adinak, genetikak, aurretiko lesioek, gainpisuak, giltzaduraren lerrokaduraren alterazioek edo belaunetan gainkarga errepikatuak eragiten dituzten lan edo kirolek. Horregatik, pisu osasungarria izateak, inpaktu txikiko ariketa erregularra egiteak eta koadrizepsa eta ipurmasaileko muskulua egoki zaintzeak giltzaduren gainkarga murrizten laguntzen dute, eta sintomak berandutzen. Era berean, komeni da kartilagoko, meniskoko edo lotailuetako aurretiko lesioak behar bezala tratatzea, baita zangoetako ardatzaren (belaun baroa, belaun balgoa) desbideratze handiak ere.
• Meniskoko lesioak. Bat-bateko biraketa edo traumatismo bategatik gerta daitezke, baina baita adinarekin loturiko higaduragatik ere. Mina, hantura, klaskak eta, batzuetan, belauna blokeatzen delako sentsazioa eragiten dituzte. Haustura traumatikoetan, bereziki kirol-hausturetan, arriskua murriztu daiteke, biraketa eta norabide aldaketako mugimenduen indarra, egonkortasuna eta kontrola hobetzen badira. Adinarekin loturiko endekapen-lesioetan, prebentzioa mugatuagoa da, baina belauna indartsu badago horren funtzioa mantentzen lagunduko du. Kasu jakin batzuetan, konpondu egin beharko dira, beren funtzioa behar bezala mantentzeko eta belauna babesteko, endekapen- edo artrosi-progresio bati begira.
• Aurreko lotailu gurutzatuko lesioa. Oso ohikoak dira kirola egitean. Ekintza hauetan gertatu ohi dira: biraketa-mugimenduetan, brastakoan gelditzean, edo norabide-aldaketetan, jauziaren ondoren erortzean, futbolean albotiko sarreretan... Ezegonkortasun-sentsazio handia sor dezakete. Garrantzi argien duen eremuetako bat da prebentzioa. Entrenamendu neuromuskularreko programek –indarra eta propiozepzioa, oreka, jauzi teknika, lurreratzea eta norabide aldaketak lantzen dituztenak– arriskua murriztu dezakete, batez ere, futbolean, saskibaloian, eskubaloian edo eskian. Hala ere, zuzeneko traumatismo asko ez dira erraz prebenitzen. Arrisku handiagoa dago emakumeengan, lotailuen laxotasunaren intzidentzia handiagoa delako eta emakumezkoen berezitasun anatomikoak direla eta. Lesiorik eta ezegonkortasunik izanez gero, berreraikitzeko kirurgia funtsezkoa da, kirol-jarduerari berriro ekin ahal izateko eta, ondorioz, artrosiaren progresioa saihesteko.
• Belaunezurreko arazoak eta min femoropatelarra. Belaunezurraren ezegonkortasuna edo lokadura eta belaunaren aurrealdeko mina barne. Gazteengan eta kirolariengan ager daitezke, gainkargen eta alterazio biomekanikoen ondorioz. Horielakoetan garrantzitsua da kirol kargaren bat-bateko igoerak saihestea eta izterreko, aldakako eta enborreko muskuluak lantzea, gorputz-adarra ondo lerrokatu eta kontrolatzeak kargak belaunezurraren gainean hobeto banatzen laguntzen baitute. Era berean, funtsezkoa da errore teknikoak zuzentzea minak agertzen direnean. Tratamendu kontserbatzailearekin hobetzen ez diren kasu zehatzetan ere tratamendu kirurgiko bat baloratu beharko da.
• Giltzadura-kartilogoko lesioak. Traumatismoen, kirol-jardueraren edo endekapen-prozesuen ondorioz gerta daitezke. Garrantzitsuak dira, kartilagoak konpontzeko gaitasun mugatua duelako eta horren narriadurak artrosia agertzea erraztu dezakeelako. Ez dago erabateko prebentziorik, baina giltzadura babestu daiteke, gainkarga errepikatuak saihesten, pisua kontrolatzen eta belaunaren egonkortasuna edo mekanika aldatzen duten lesioak goiz tratatzen badira.
• Belaunezurreko tendinopatia. Belaunezur-tendoiaren gainkargak eragindako lesioa da; ohikoa da lasterketa edo jauziak dituzten kiroletan. Belaunezurraren azpian mina eragiten du eta jarduera fisikoa mugatu dezake. Prebentzio-neurri nagusia entrenamendu-kargak behar bezala kudeatzea da. Intentsitatea, maiztasuna edo jauzien eta lasterketen kopurua azkarregi igotzeak arazoa areagotzen du. Muskuluak pixkanaka indartzea eta errekuperazio nahikoa funtsezkoak dira. Gehiegi entrenatzeak lesionatzeko arriskua areagotzen du.
• Beste lotailu batzuen lesioak. Aurreko lotailu gurutzatua ez ezik, atzeko lotailu gurutzatua eta lotailu albokideak ere lesionatu daitezke. Horrelakorik gertatzen bada, aurreko lotailu gurutzatuaz adierazitako guztia aplikatuko da.
• Belaunen inguruko hausturak. Belaunezurrari, izterrezur distalari edo goi-tibia-plantoari eragin diezaie Aurreko lesioak baino urriagoak dira, baina larriagoak izaten dira eta kirurgia behar izaten da. Gazteen artean. traumatismo handiekin lotu ohi zaie, eta, beraz, haiek prebenitzeko, batez ere, kirolean, lanean edo gidatzen segurtasun-neurriak hartu beharko dira. Adinekoei dagokienez, bereziki garrantzitsua da erorikoak prebenitzea eta hezurren osasuna zaintzea, osteoporosiari arreta jarrita.
• Belaunezur-tendoiaren edo koadrizeps muskuluaren hausturak. Lesio horiek ez dira hain ohikoak, baina garrantzitsuak, eragiten duten Hausturak erabatekoak badira, tratamendu kirurgikoa behar izango dute. Ez dira oso ohikoak eta ezin dira beti saihestu. Muskulu indartsuak izateak, jarduerak brastakoan ez handitzeak eta tendoietako min iraunkorrari jaramon egiteak arriskua murrizten lagun dezakete.

Martín Egaña doktoreak gogorarazi duenez, «aurrea hartzeak ez du esan nahi lesio bat gertatuko ez denik, baizik eta lesioaren probabilitatea murriztuko dela, endekapen-arazoak atzeratuko direla eta min jakin batzuk larriagotzea eragotziko duela».

Lesioa gertatu ondoren, horri hainbat modutan ekin dakioke, hala nola kirurgia robotikoaren bidez, ebakuntza behar izanez gero. IMQ-k badu esparru horretan punta-puntako teknologia, asistentzia-zerbitzuen eskaintzan, ROSA Robotaren azken bertsioaren bitartez. Izan ere, abantaila ugari ditu ROSAk: ebaki txikiagoa behar du, eta, beraz, ehunei kalte txikiagoa eragiten die, odol-galera txikiagoa da eta pazientea azkar sendatzen laguntzen du. Halaber, protesiaren kirurgia paziente-motaren arabera pertsonalizatzeko aukera ematen du.

"LEHENENGOA, PREBENITZEA"

Ekimen hori “Lehenengoa prebenitzea” izeneko  prebentzio-proiektu integral baten parte da. Proiektu hori IMQ-k, Euskadiko osasun-aseguratzaile nagusiak, bultzatzen du, kontzientziazioaren eta laguntza profesionalaren bidez, kontzientziazioa, autozaintza eta bizi-kalitatearen hobekuntza sustatzeko.

Nahasmendu muskuloeskeletikoak hizpide dituen multzoaren barruan, ekimenak, Canal Salud kanalaren bidez, konpainiako osasun-espezialistek ziurtatutako edukiak garatu eta zabaltzen ditu, hala nola gomendioak eta baliabideak gaitzik ez izateko eta detekzio goiztiarra nahiz gaitz ohikoenei ekiteko. IMQren app-aren bidez eskuragarri dauden fisioterapia digital pertsonalizatuko zerbitzuekin osatzen da.